Πέμπτη, 9 Μαρτίου 2017

Ανακαλύπτοντας… ξανά την «Ευρώπη των πολλών ταχυτήτων»

Μετά την περυσινή απόφαση των Βρετανών για Brexit και την εκλογή Τραμπ στις ΗΠΑ, αλλά και με δεδομένο τον άνεμο των ακροδεξιών λαϊκιστών που έχει αρχίσει να πνέει με δύναμη στην Ευρώπη (Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Αυστρία κτλ) ολοένα και περισσότεροι στο ευρωπαϊκό
οικοδόμημα έλεγαν ότι «κάτι πρέπει να γίνει». Η Ευρώπη, κατά την προσφιλή συνήθειά της, έπαιζε άμυνα και όταν η σταγόνα της κρίσης έφτασε μία ανάσα πριν να ξεχειλίσει το ποτήρι της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, τότε κατέστη σαφές ότι χρειάζεται ένα σχέδιο για το μέλλον. Κάπως έτσι φτάσαμε στις προχθεσινές ανακοινώσεις και υπονοούμενα της «Συνόδου των Βερσαλιών», μετά τα «5 σενάρια» που είχε αναπτύξει για την Ευρώπη ο πρόεδρος της Κομισιόν, Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, μία εβδομάδα νωρίτερα.

Προς το παρόν… ευχολόγια
Βεβαίως, με δεδομένη την ένταση της κρίσης στον κόσμο και κυρίως στη Γηραιά Ήπειρο, θα περίμενε κανείς από τους ακριβοπληρωμένους τεχνοκράτες της Κομισιόν ένα αρκετά συγκροτημένο σχέδιο –ή έστω προσχέδιο- και όχι κάποια γενικόλογα σενάρια που θα μπορούσε να γράψει ένας μαθητής Λυκείου σε μία έκθεση για το μέλλον της Ευρώπης. Συν τοις άλλοις, θα περίμενε κανείς ότι ένας «φανατικός ευρωπαϊστής» που υπερηφανεύεται ότι ήταν μεταξύ των συντακτών της Συνθήκης του Μάαστριχτ», όπως ο πρόεδρος Γιούνκερ, θα παρουσίαζε όχι απλοϊκά σενάρια, αλλά μία πρόταση με όραμα και προοπτική. Άλλωστε, τις τελευταίες δεκαετίες, η συζήτηση για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση ήταν μία συζήτηση όχι μόνο πολιτική και τεχνοκρατική, αλλά αμιγώς οραματική. Κι όμως, η έννοια του «οράματος» για το μέλλον απουσίαζε και από την εισήγηση Γιούνκερ, αλλά και από τις τοποθετήσεις των «BIG4» στις Βερσαλίες. Μ’ άλλα λόγια, αυτή η συζήτηση προσώρας διεξάγεται με όρους ευχολογίων και απέχει πολύ από την μετεξέλιξή της σε ένα συγκροτημένο σχέδιο για την «μετά Brexit» και… «μετά Τραμπ» Ευρώπη.
Δεν είναι τυχαίο ότι ήδη, σε όλες τις αναλύσεις για αυτό το υποτιθέμενο προσχέδιο, περισσεύουν τα παραπολιτικού χαρακτήρα σχόλια: πώς ο Γιούνκερ επιχειρεί να προστατεύσει την υστεροφημία του ανοίγοντας την πόρτα της εξόδου, πώς ο Σόιμπλε προσπαθεί να «περάσει» μέσω της «Ευρώπης των πολλών ταχυτήτων» το σχέδιό του για «Ευρωζώνη των τριών «Α», πώς ο Ολάντ στηρίζει τις θέσεις του Βερολίνου για να διασφαλίσει μία υψηλή ευρωπαϊκή θέση μετά την έξοδό του από το Μέγαρο των Ηλυσίων, τον προσεχή Απρίλιο.

Προκλήσεις και κίνδυνοι
Προφανώς, η έννοια της «Ευρώπης των πολλών ταχυτήτων» δημιουργεί προβληματισμό. Και δυνητικά, ένα τέτοιο σχέδιο θα μπορούσε να οδηγήσει στην διχοτόμηση της Ευρώπης και στην οριστική υποχώρηση της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Με άλλα λόγια, μία Ευρώπη με πολλές ταχύτητες κρύβει τον κίνδυνο άλλες χώρες να μείνουν πίσω και άλλες να προχωρήσουν μπροστά, «απαλλαγμένες» από τα «βάρη» των αδυνάμων. Ειδικά για την Ελλάδα, σε ένα ασταθές περιβάλλον και με δεδομένη την οικονομική αδυναμία της, μία τέτοια συζήτηση θα μπορούσε να κρύβει ακόμη και ένα Grexit.
Για την ώρα, πάντως, κάτι τέτοιο δεν έχει διαφανεί στον ορίζοντα. Αντιθέτως, η «λελογισμένες» υποχωρήσεις του Βερολίνου ως προς το ελληνικό χρέος και την ανάγκη να κλείσει η αξιολόγηση δείχνουν ότι το ελληνικό ζήτημα παραμένει για την Ευρώπη ένας παράγοντας αστάθειας που πρέπει να πάψει να έχει τέτοιο χαρακτήρα και να μπει η χώρα μας στο «ορθό» δρόμο.
Βεβαίως, αφ’ ης στιγμής αναμένεται να ανοίξει μία τέτοια συζήτηση, απαιτείται εγρήγορση και προτάσεις όχι μόνο από την κυβέρνηση αλλά από το σύνολο των πολιτικών δυνάμεων που υπερασπίζονται την ευρωπαϊκή προοπτική: μία ειλικρινής –και χωρίς κοκορομαχίες- συζήτηση στη Βουλή επί του θέματος θα ήταν μια πρώτη, καλή ιδέα, όπως επίσης και η συγκρότηση προτάσεων και «γραμμής άμυνας» από το Μέγαρο Μαξίμου και το υπουργείο Εξωτερικών.

Πάντα έτσι ήταν
Πέραν, όμως, αυτών, η «Ευρώπη των πολλών ταχυτήτων» είναι σαν… την πυρίτιδα. Υπάρχει εδώ και πολλές δεκαετίες, δεν προσπαθούν κάποιοι να την ανακαλύψουν τώρα. Η Ευρώπη, αντιθέτως, αν έχει φτάσει εδώ που έχει φτάσει, το έχει κάνει με πολλές ταχύτητες. Ειδικά μετά την απόφαση του 2004 να προηγηθεί της εμβάθυνσης η διεύρυνση, οι «πολλές ταχύτητες» ήταν μονόδρομος. Όσο το όραμα των «Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης» παραμένει μακριά, η Ε.Ε. είναι μία Ένωση 27 χωρών (αφού η Βρετανία μάλλον έχει ανοίξει την πόρτα της εξόδου) και προφανώς, ο συντονισμός μεταξύ όλων αυτών των χωρών δεν είναι εύκολη υπόθεση. Πάντα, στην Ευρώπη, λειτουργούσε προωθητικά ο «γαλλογερμανικός άξονας», έπεφταν ενδιαφέρουσες ιδέες στο τραπέζι, κάποιες χώρες τις υλοποιούσαν και κάποιες έμεναν πίσω. Άλλη συμπεριφορά και άλλες ταχύτητες επεδείκνυαν οι χώρες της Μπενελούξ, άλλες ο ευρωπαϊκός Νότος, άλλες οι χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ.
Πολλές ταχύτητες υπήρχαν πάντα –και αυτό δεν αφορά μόνο την οικονομία. Για παράδειγμα, μπορεί στο προσφυγικό η Ελλάδα και η Ιταλία να βρίσκονται στην ίδια ταχύτητα με τις χώρες της «ομάδας Βίζενγκραντ» και των κλειστών συνόρων; Προφανώς και όχι. Όπως, επίσης, η αποδυναμωμένη οικονομικά Ελλάδα προφανώς και δεν μπορεί να υλοποιήσει τόσο εύκολα προγράμματα για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (τι ειρωνεία…) για τις νέες τεχνολογίες.
Τυπικά, η Ευρωζώνη παραμένει η «πρώτη ταχύτητα» της Ευρώπης. Και σε αυτή την «πρώτη ταχύτητα» η Ελλάδα κάνει φιλότιμες προσπάθειες και μεγάλες θυσίες για να παραμείνει. Από εκεί και πέρα, όταν η «Ευρώπη των πολλών ταχυτήτων» θα αρχίσει να υλοποιείται, χρειάζεται ευθύνη, αλλά και στρατηγική σκέψη από όλους προκειμένου να λαμβάνονται γρήγορα και υπεύθυνα οι αποφάσεις σχετικά με το σε ποια άλλα πεδία θέλουμε, ως χώρα, να βρισκόμαστε στην «πρώτη ταχύτητα». Κι ας αφήσουμε τους άλλους να ακολουθήσουν αργότερα.

Πηγή:matrix24.gr/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Διατηρούμε το δικαίωμα να μη δημοσιεύουμε σχόλια που είναι υπέρ το δέον υβριστικά ή άσχετα με το άρθρο ή αναφέρονται σε προσωπικά δεδομένα των αρθρογράφων. Επώνυμα άρθρα και σχόλια φέρουν την ευθύνη του περιεχομένου. Ευχαριστούμε για την κατανόηση!