Τετάρτη, 12 Απριλίου 2017

ΤΑ «7 ΔΑΙΜΟΝΙΑ» ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΣΣΙΑΝΗΣ…

ΦΕΛΝΙΚΟΣ  στο matrix24.gr
Μεγάλη Τρίτη χθες και το βράδυ στις εκκλησίες έψαλαν το τροπάριο της Κασσιανής. Πολλοί πιστοί, πήγαν στη Θεία Λειτουργία μόνο και μόνο για ν’ ακούσουν το «Κύριε, η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή…».

Δεν ξέρω αν νοιώθουν αμαρτωλοί / ες και προσήλθαν για να δηλώσουν τη μετάνοια τους, πάντως το τροπάριο θεωρείται ένας από τους κορυφαίους εκκλησιαστικούς ύμνους και ένα έξοχο και ολοκληρωμένο σε σύλληψη θεολογικό ποίημα.
Η αλήθεια είναι ότι η Κασσιανή εμένα ανέκαθεν με μπέρδευε. Όταν ήμουν μικρός πίστευα ότι η γυναίκα που οδύρεται και λέγει: «νυξ μοι υπάρχει, οίστρος ακολασίας, ζοφώδης τε και ασέληνος έρως της αμαρτίας», ήταν η Κασσιανή, εξ ου και το τροπάριό της.
Αργότερα, όταν μεγάλωσα, έμαθα ότι η Κασσιανή ήταν η μελωδός, αυτή που συνέθεσε το τροπάριο. Και η γυναίκα, η οποία ζητά από τον Κύριο «Μη με την σήν δούλην παρίδης, ο αμέτρητον έχων το έλεος», ήταν η Μαρία η Μαγδαληνή.
Όμως όπως, ύστερα από χρόνια, έμαθα ούτε αυτή ήταν το πρόσωπο που, κλαίουσα, έλεγε στον Ιησού «καταφιλήσω τους άχραντους σου πόδας, αποσμήξω τούτους δε πάλιν τοις κεφαλής μου βοστρύχοις». Την Μαρία Μαγδαληνή, ο Χριστός τη θεράπευσε από τα «επτά δαιμόνια» και κατά ορισμένους αποκρυφιστές την ενυμφεύφθη.
Και μετά ήρθε ο Νταν Μπράουν με τον Κώδικα Ντα Βίντσι – που την έκανε περίπου ισόθεο και με Μεροβίγγειο αίμα – και με αποτελείωσε.
Σίγουρα πάντως, κατά την εκκλησιαστική μας παράδοση, η Μαρία η Μαγδαληνή ήταν μία από τις επτά μυροφόρους. Μαζί με την Σαλώμη, κόρη του Ιωσήφ του Μνήστορος που αργότερα παντρεύτηκε τον μικρό Ζεβεδαίο, την Ιωάννα τη γυναίκα του Χουζά, ο οποίος ήταν επίτροπος και οικονόμος στο σπίτι του βασιλιά Ηρώδη, την Μαρία την αδελφή του (αναστηθέντος) Λαζάρου, την Μάρθα την άλλη αδελφή του Λαζάρου, την Σωσσάνα και την Μαρία, γυναίκα του Κλωπά, την οποίαν ο Ευαγγελιστής Ιωάννης ονομάζει και «αδελφή της Θεοτόκου» (που δεν είναι όμως της ώρας να πούμε το γιατί, επειδή θα μπερδευτούμε), αποτελούσαν τις επτά μυροφόρους του Κυρίου και μαζί με την Παναγία ήταν αυτές που πρώτες έμαθαν ότι ο Χριστός αναστήθηκε, ενώ ήταν και οι πρώτες που είδαν τον Αναστάντα.
Τέλος πάντων, επειδή ακόμη δεν έχω βγάλει άκρη ποια ακριβώς ήταν η αμαρτωλή μυροφόρος στην οποίαν αναφέρεται η Κασσιανή, ούτε νομίζω και πρέπει να μας ενδιαφέρει τόσο, λέω να μείνω στην Κασσιανή και το πράγματι υπέροχο τροπάριό της. Μόνον και μόνον για εγκυκλοπαιδικούς λόγους αξίζει να μάθουμε, όσοι δεν ξέρουμε, την πράγματι ενδιαφέρουσα ιστορία της.
Το 830 μ.Χ. η μητριά του Θεόφιλου, Ευφροσύνη, θέλοντας να βρει άξια σύζυγο στο θετό γιο της διοργάνωσε ένα είδος καλλιστείων, στέλνοντας εντολή σε ολόκληρη την αυτοκρατορία, να συγκεντρωθούν οι ωραιότερες κοπέλες και να παρουσιαστούν στο παλάτι. Ανάμεσα στις δώδεκα κόρες – τις φιναλίστ όπως θα λέγαμε σήμερα - που κατάγονταν από τις ευγενέστερες οικογένειες, ξεχώρισαν δύο: η Κασσία, κόρη εξαίσιας ομορφιάς, η οποία καταγόταν από οικογένεια ευπατρίδων και η, επίσης αρχόντισσα, Θεοδώρα.
Όταν συγκεντρώθηκαν στην επίσημη αίθουσα, η Ευφροσύνη έδωσε στο Θεόφιλο ένα χρυσό μήλο να το προσφέρει στην κόρη που θα τον συγκινούσε περισσότερο. Εκείνος στράφηκε προς την Κασσία, εντυπωσιασμένος από την ομορφιά της για να της προσφέρει το μήλο. Ιδιόρρυθμος καθώς ήταν της απηύθυνε μια απροσδόκητη και κακόβουλη παρατήρηση: «Εκ γυναικός ερρύη τα φαύλα».
Η Κασσιανή κοκκίνισε, αλλά δεν σάστισε, ούτε υπολόγισε ότι θα έχανε το θρόνο, ούτε δέχθηκε να προδώσει την αλήθεια και το φύλο της. Και απάντησε στον Θεόφιλο: «Αλλά και διά γυναικός πηγάζει τά κρείττω».
Ο Θεόφιλος τσαντίστηκε από την «πληρωμένη» απάντηση που έλαβε και έδωσε το χρυσό μήλο στη σιωπηλή Θεοδώρα. Η Κασσιανή, πέφτοντας θύμα της ευφυΐας και της ελευθεροστομίας της, είχε χάσει οριστικά το θρόνο. Στη συνέχεια έγινε μοναχή. Έδωσε την περιουσία της για να κτισθεί η περίφημη τότε μονή «Εικασίας της μοναχής». Κλείσθηκε μέσα σ’ αυτήν και έζησε τη ζωή της «εν Χριστώ ησυχίας», όταν η ευσεβής επίσης και ορθόδοξη Θεοδώρα, που τελικά διάλεξε ο Θεόφιλος για σύζυγο, ζούσε μέσα στις αγωνίες και τις συνωμοσίες του παλατιού.
Στο Μοναστήρι η Κασσιανή έγραψε πολλά ποιήματα με τα οποία τραγούδησε την ευδαιμονία του μοναχικού βίου και δίδαξε βαθύτατη θεολογία. Επίσης έγραψε και άλλα συγγράμματα και συλλογές, προ πάντων όμως πάρα πολλά τροπάρια, ιδιόμελα, εκκλησιαστικούς ύμνους κ.λ.π. μεταξύ των οποίων και το γνωστό «Τροπάριο της Κασσιανής». Στην ιστορία των βυζαντινών γραμμάτων κατέχει ξεχωριστή θέση, όχι μόνον για τα εκκλησιαστικά της κείμενα, αλλά και για τα κοσμικά της ποιήματα και άλλα συγγράματα.
Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή, την οποία η εκκλησία δεν αποδέχεται, ο Θεόφιλος δεν λυτρώθηκε ποτέ από τον έρωτα που του ενέπνευσε η ομορφιά της Κασσιανής και την αναζητούσε στα Μοναστήρια της αυτοκρατορίας του. Κάποτε που έφτασε στο μοναστήρι της, η Κασσιανή κρύφτηκε για να αποφύγει την ανεπιθύμητη συνάντηση. Ήταν τότε που συνέθεσε το ιδιόμελο της. Το κείμενο βρισκόταν στο αναλόγιο μισοτελειωμένο, ως τη φράση : «ών (ποδών) έν τώ παραδείσω Εύα το δειλινόν».
Ο Θεόφιλος διάβασε το τροπάριο, αναγνώρισε το ύφος της Κασσίας, και θέλησε να την πειράξει για μια ακόμα φορά. Πήρε τη γραφίδα και συμπλήρωσε τη φράση «κρότων τοίς ωσίν ηχηθείσα τώ φόβω εκρύβη», κάνοντας έτσι υπαινιγμό στο φόβο που αυτή ένιωσε όταν άκουσε τον θόρυβο των βημάτων του. Όταν ο Θεόφιλος έφυγε, η Κασσία γύρισε στο κελί της και με έκπληξη είδε την επέμβαση του Θεόφιλου. Χωρίς όμως να απαλείψει τη φράση, συνέχισε και ολοκλήρωσε τον ύμνο της.
Εν κατακλείδι, η ταπεινή μοναχή Κασσιανή έχασε τον θρόνο, αλλά έγινε πιο διάσημη και πιο δημοφιλής με ένα μόνο τροπάριο. Αυτός ήταν και ο λόγος για τον οποίον επέλεξα να διηγηθώ την ιστορία της Κασσιανής. Όχι, για να καυτηριάσω, όπως κάνει η Εκκλησία, την «αμαρτία» και να εξάρω τη «μετάνοια», αλλά για να καταδείξω ότι στη ζωή ετούτη η ευφυΐα, το θάρρος, η ελευθερία γνώμης και το ταλέντο όταν ενυπάρχουν σ’ έναν προσωπικό αξιακό κώδικα έχουν μεγαλύτερη αξία από τις θέσεις εξουσίας.
Ακόμη κι αν δεν αναγνωρίζονται σου προσφέρουν εσωτερική γαλήνη και ευτυχία. Όχι, ίσως αυτή της Κασσιανής ή του Επίκουρου, αλλά της προσωπικής ισορροπίας. Πράγμα δυσεύρετο στις μέρες μας, αλλά τόσο αναγκαίο για να ανταπεξέλθουμε στα «επτά δαιμόνια», ουχί της Μαγδαληνής, αλλά της Κρίσης που όλοι ζούμε και δεν ξέρουμε πότε θα τελειώσει…

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Διατηρούμε το δικαίωμα να μη δημοσιεύουμε σχόλια που είναι υπέρ το δέον υβριστικά ή άσχετα με το άρθρο ή αναφέρονται σε προσωπικά δεδομένα των αρθρογράφων. Επώνυμα άρθρα και σχόλια φέρουν την ευθύνη του περιεχομένου. Ευχαριστούμε για την κατανόηση!